มาตรฐาน Cleanroom

 

–   U.S. Federal Standard 209B และ ISO 14644 เป็นมาตรฐานที่นำมาประยุกต์ใช้ในอุตสาหกรรม Clean Room โดยกำหนดให้มีค่าอนุภาคความสะอาดใหญ่กว่า 0.5 ไมครอนในปริมาณอากาศบรรจุ 1 ลูกบาศก์ฟุต

–    Standard class : class 100 class 100,000 มีคุณสมบัติที่ความสัมพันธ์กับปริมาณอนุภาคขนาดต่างๆดังแสดงใน “ Particle diameter distribution curve”

–    NASA Standard เป็นมาตรฐานของ Clean Room ที่มาประยุกต์ใช้ในงานเภสัชกรรม โรงพยาบาล โดยให้ความสำคัญในการควบคุมเชื้อโรค หรืออินทรียวัตถุ

มาตรฐาน-Cleanroom-ในอุสหากรรม
มาตรฐาน-Cleanroom-ในอุสหากรรม

ซึ่งการเรียกคลาสคลีนรูมสองแบบนี้ สามารถเทียบกันได้ ดังนี้

ISO Class 3 = FED Class 1
ISO Class 4 = FED Class 10
ISO Class 5 = FED Class 100
ISO Class 6 = FED Class 1,000
ISO Class 7 = FED Class 10,000
ISO Class 8 = FED Class 100,000

(FED-STD-209D มีทั้งหมด 6 คลาส ส่วน ISO จะมีทั้งหมด 9 คลาส)

การจัดระดับคลาสคลีนรูมตามแบบ FED-STD-209D จะต้องดูจำนวนฝุ่นขนาด 0.5 ไมครอนเท่านั้น ส่วนการจะระบุคลาสตามแบบของ ISO ได้ ต้องดูฝุ่นขนาด 0.1 ไมครอนเท่านั้น แต่จริงๆแล้วไม่ได้เป็นเช่นนั้น เราสามารถเลือกได้ว่าจะวัดฝุ่นขนาดเท่าไร ซึ่งเกณฑ์ก็จะแปรผันไปตามสูตรที่กำหนดไว้ในมาตรฐาน เช่น ISO คลาส 6 ได้กำหนดเกณฑ์ตามขนาดของฝุ่นไว้ ดังนี้

– ฝุ่นขนาดตั้งแต่ 0.1 ไมครอนขึ้นไป ห้ามมีเกิน 1,000,000 ชิ้น
– ฝุ่นขนาดตั้งแต่ 0.2 ไมครอนขึ้นไป ห้ามมีเกิน 237,000 ชิ้น
– ฝุ่นขนาดตั้งแต่ 0.3 ไมครอนขึ้นไป ห้ามมีเกิน 102,000 ชิ้น
– ฝุ่นขนาดตั้งแต่ 0.5 ไมครอนขึ้นไป ห้ามมีเกิน 35,200 ชิ้น
– ฝุ่นขนาดตั้งแต่ 1 ไมครอนขึ้นไป ห้ามมีเกิน 8,320 ชิ้น
– ฝุ่นขนาดตั้งแต่ 5 ไมครอนขึ้นไป ห้ามมีเกิน 293 ชิ้น
– ต่ออากาศ 1 ลบ.ม.

ส่วนในมาตรฐาน FED-STD-209D คลาส 10 ได้กำหนดเกณฑ์ตามขนาดของฝุ่นไว้ ดังนี้
ฝุ่นขนาดตั้งแต่ 0.1 ไมครอนขึ้นไป ห้ามมีเกิน 350 ชิ้น
ฝุ่นขนาดตั้งแต่ 0.2 ไมครอนขึ้นไป ห้ามมีเกิน 75 ชิ้น
ฝุ่นขนาดตั้งแต่ 0.3 ไมครอนขึ้นไป ห้ามมีเกิน 30 ชิ้น
ฝุ่นขนาดตั้งแต่ 0.5 ไมครอนขึ้นไป ห้ามมีเกิน 10 ชิ้น
ต่ออากาศ 1 ลบ.ฟุต

และคลาส 1,000 ได้กำหนดเกณฑ์ไว้ ดังนี้
ฝุ่นขนาดตั้งแต่ 0.5 ไมครอนขึ้นไป ห้ามมีเกิน 1,000 ชิ้น
ฝุ่นขนาดตั้งแต่ 5 ไมครอนขึ้นไป ห้ามมีเกิน 7 ชิ้น
ต่ออากาศ 1 ลบ.ฟุต

เมื่อดูแล้ว จะสังเกตได้ว่า มาตรฐานคลีนรูม ทั้ง FED-STD-209D และ ISO 14644 นี้ จะกำหนดเกณฑ์ของฝุ่นขนาดใหญ่สุดไว้ถึงแค่ขนาด 5 ไมครอน ซึ่งในหน้างานจริง เช่น ในกระบวนการพ่นสีรถยนต์ ที่พยายามควบคุมความสะอาดให้อยู่ในระดับคลาส 100,000 ฝุ่นขนาด 5 ไมครอน ไม่ได้ส่งผลต่องานของผู้ผลิตเลย ขนาดของฝุ่นที่ต้องระวังส่วนใหญ่จะเป็นฝุ่นที่มองเห็นด้วยตาเปล่าได้ เช่น ขนาด 100 ไมครอนขึ้นไป ซึ่งฝุ่นที่มีขนาดใหญ่เช่นนี้ เครื่องมือวัดฝุ่นในอากาศ Particle Counter จะวัดไม่ค่อยได้ (เพราะเครื่องมือนี้มักจับได้เฉพาะฝุ่นขนาดเล็ก) ดังนั้น ถึงแม้จะวัดห้องคลีนรูมด้วย Particle Counter แล้วไม่เจอฝุ่น ก็อย่าได้นิ่งนอนใจไป เพราะไม่ได้หมายความว่า ในห้องจะไม่มีฝุ่นขนาดใหญ่